Patronat POLIN

12.11.2017 - 11.03.2018, WROCŁAW

Ku nowemu życiu. Żydzi na Dolnym Śląsku w latach 1945–1970

Ku nowemu życiu. Żydzi na Dolnym Śląsku w latach 1945–1970
fot. Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Wystawa "Ku nowemu życiu. Żydzi na Dolnym Śląsku w latach 1945–1970" to pierwsza o tak dużym zasięgu ekspozycja poświęcona społeczności żydowskiej mieszkającej na Dolnym Śląsku w okresie powojennym. Zaprezentowane zostaną unikatowe zdjęcia, dokumenty i filmy. Muzeum POLIN objęło wystawę swoim patronatem.


12 listopada 2017 – 11 marca 2018, Muzeum Etnograficzne, Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu

– Po II wojnie światowej Dolny Śląsk stał się największym skupiskiem uratowanych od zagła­dy polskich Żydów – mówi Tamara Włodarczyk, jedna z kuratorek wystawy. – W historiografii pojawia się nawet pojęcie "osiedle żydowskie", oznaczające początkowo skupisko kilkunastu, a następnie ponad 40 miejscowości, w których osiedliło się po II wojnie światowej około 100 tysięcy Żydów, w tym ponad 86 tysięcy przybyłych z ZSRR, w ramach przesiedleń obywateli polskich. Większość z nich wyjechała z Polski w czasie kolejnych fal emigracji – po pogromie kieleckim, po powstaniu Państwa Izrael, w drugiej połowie lat 50. oraz po Marcu’68. Do dziś jednak na Dolnym Śląsku działają organizacje żydowskie – między innymi cztery oddziały Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce (TSKŻ), dwie gminy żydowskie, Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej oraz Stowarzyszenie "Dzieci Holocaustu".

Na wystawie dominują fotografie, z którym wiele zostanie pokazanych po raz pierwszy. Pochodzą ze zbiorów instytucji zajmujących się dokumentowaniem dziedzictwapolskich Żydów,między innymi: Katedry Judaistyki Uniwersytetu Wrocławskiego, Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Zakładu Narodowego im. Ossolińskich oraz Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” we Wrocławiu. Uzupełnieniem ekspozycji będą zdjęcia z archiwów rodzinnych dolnośląskich Żydów oraz emigrantów żydowskich mieszkających obecnie poza granicami Polski. Na wystawie będzie można również zobaczyć dokumenty życia społecznego: plakaty imprez i uroczystości organizowanych przez organizacje i instytucje żydowskie (w języku polskim i jidysz), dokumenty osobiste dolnośląskich Żydów oraz filmy dokumentalne, wywiady, nagrania żydowskich artystów i zespołów muzycznych z lat 50. i 60. XX wieku.

Otwarcie wystawy zostało zaplanowane w związku z rocznicą pogromu Nocy Kryształowej. Tego dnia – 9 listopada – obchodzony jest także Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem. Zakończenie wystawy jest natomiast powiązane z obchodami 50. rocznicy Marca’68, które w 2018 roku będą miały szczególnie uroczysty charakter.

Wystawie towarzyszy publikacja popularnonaukowa, w której znalazły się wspomnienia czworga dolnośląskich Żydów oraz dwóch emigrantów marcowych (obecnie mieszkających w Izraelu i w Szwecji), do dziś utrzymujących ścisłe kontakty z Polską. Całość jest bogato ilustrowana archiwalnymi zdjęciami, z których część nie była dotąd publikowana, i innymi materiałami ikonograficznymi.


Ku nowemu życiu (jid. Tzu a naje lebn) to tytuł książki Jakuba Egita, przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu Żydowskiego na Dolnym Śląsku. Wydana w 1947 roku we Wrocławiu publikacja, podsumowywała dwa lata istnienia tak zwanego osiedla żydowskiego na Dolnym Śląsku. To także tytuł polskojęzycznej gazety żydowskiej, ukazującej się w latach 1946–1947, której redaktorem był pisarz, aktor i teatrolog Icchak Turkow. "Nowe życie" to metafora nowego etapu w życiu żydowskich uchodźców, repatriantów i ocalonych z Holokaustu, który zaczynał się po 1945 roku na Dolnym Śląsku, ale także nowego etapu w życiu emigrantów żydowskich, którzy wyjeżdżając z Dolnego Śląska w ramach różnych fal emigracji na zawsze opuszczali Polskę.

 

 

06.11.2017