Wydarzenie

13.09.2015

Szczęśliwego Nowego Roku 5776!

fot. Muzeum Historii Żydów Polskich

Rosz ha-Szana to żydowski Nowy Rok. Zgodnie z kalendarzem żydowskim w tym roku rozpoczyna się 5776 rok od stworzenia świata. Zgodnie z kalendarzem gregoriańskim żydowski Nowy Rok rozpoczyna się 13 września o zachodzie słońca i trwa dwa dni (do zachodu słońca 15 września).


Rosz ha-Szana upamiętnia stworzenie świata. Według tradycji, pierwsze Rosz ha-Szana wypadło w szósty, ostatni dzień stwarzania świata, stąd inna nazwa święta – Jom Harat Ha-Olam (Dzień Narodzin Świata). Nazwą święta pochodzącą z Tory jest Jom Trua (Dzień Trąbienia). Odnosi się ona do najważniejszego rytuału w tym dniu – trąbienia w szofar (pl. róg barani).

Głos szofaru ma pobudzić Żydów do heszbon ha-nefesz (rachunek sumienia), do podjęcia decyzji o ulepszeniu życia w nowym roku. Szofar obwieszcza, że w Rosz ha-Szana dokonuje się sąd nad każdym człowiekiem. Przypomina o tym również nazwa Jom Ha-Din (Dzień Sądu), stosowana w liturgii święta. Kryje się za nią przekonanie, że niebiański trybunał w Rosz ha-Szana osądza czyny i w zależności od zasług lub ich braku, wyznacza losy ludzi na najbliższy rok. Każdy jednak dostaje szansę zmiany swojego losu. Żyd obciążony nawet wieloma grzechami, jeśli w okresie zwanym Dziesięcioma Dniami Pokuty (od Rosz ha-Szana do postu Jom Kipur) wykaże skruchę, przeprosi Boga i tych, którym zawinił, może mieć nadzieję, że zostanie zapieczętowany na dobry rok.

Od czasów średniowiecza w świąteczne popołudnie Żydzi udają się nad rzekę, by zmówić Taszlich (Wrzuć). Jest to krótka modlitwa, której towarzyszy wytrząsanie grzechów do wody, symboliczne oczyszczenie z win. W Rosz ha-Szana na stołach w domach żydowskich możemy spotkać wiele potraw symbolicznych zwanych simanim. Najczęściej są to jabłka i miód, wyrażające życzenie słodkiego, dobrego roku. Popularne są też potrawy symbolizujące życzenie obfitości: ryba, granat, dynia czy marchewka. Głowa ryby lub barana wyraża chęć, aby w nowym roku zawsze być na przedzie, nigdy z tyłu.

Rosz ha-Szana to dzień spędzany głównie w synagodze. W rozbudowanych modlitwach Bóg przedstawiany jest jako Król – Władca wszelkiego stworzenia. Poważny charakter liturgii podkreślają liczne modlitwy pokutne, publiczne wyznania grzechów oraz podniosłe, pobudzające do refleksji melodie modlitw. Fragmenty Tory odczytywane w Nowy Rok przypominają o narodzinach Izaaka i jego niedoszłym ofiarowaniu przez Abrahama.

13.09.2015