Rocznice i święta

5.08.2018

74. rocznica wyzwolenia KL Warschau

KL Warschau, tablica ostrzegawcza, Wiki Commons
Wielojęzyczna tablica ostrzegawcza przy ogrodzeniu obozu koncentracyjnego KL Warschau, fot. Leonard Sempoliński, opublikowane w "Warszawski pierścień śmierci 1939-1944" W. Bartoszewskiego

Konzentrationslager Warschau (KL Warschau) został założony na terenie Warszawy latem 1943 roku, z rozkazu Heinricha Himmlera. Funkcjonował do 5 sierpnia 1944 roku, kiedy to został zdobyty przez żołnierzy batalionu Armii Krajowej "Zośka".


KL Warschau to jeden z najmniej znanych niemieckich obozów koncentracyjnych na ziemiach polskich. Prowadzone przez badaczy spory i dyskusje dotyczą tak podstawowych problemów, jak jego obszar i struktura zarządzania, istnienie w nim komory gazowej czy wreszcie liczba ofiar.

Ustalenia, bazujące na przygotowanej po wojnie dokumentacji śledczej wskazują, że obóz powstał na terenie ruin getta warszawskiego i zamykał się w granicach przedwojennych ulic: Gęsiej, Zamenhofa, Okopowej, Glinianej, Ostrowskiej i Wołyńskiej. Przy rozbudowie i tworzeniu obozowej infrastruktury pracowali żydowscy więźniowie. Ostatecznie KL Warschau stał się filią obozu koncentracyjnego na Majdanku. Pierwszym komendantem był ujęty i stracony po wojnie Wilhelm Goecke.

Na terenie poobozowym odnaleziono po wojnie puszki cyklonu B, co wskazuje, że mogła tam działać komora gazowa. Zwłoki zamordowanych więźniów palono w wybudowanym krematorium. Trafiały do niego także ciała warszawiaków zabitych w egzekucjach ulicznych oraz Żydów zamordowanych poza gettem. Niektóre relacje powojenne mówią o funkcjonowaniu w granicach obozu także ruchomej komory gazowej, w której ofiary uśmiercano spalinami silnikowymi.

Według szacunków historyków przez obóz przeszło ponad siedem tysięcy więźniów. W znakomitej większości byli to Żydzi z różnych państw Europy, w tym polscy, greccy i węgierscy. Przetrzymywano ich w nieludzkich warunkach, wykorzystując do prac na terenie miasta oraz grzebania ofiar masowych egzekucji odbywających się w przestrzeni wypalonego getta. Więźniowie ginęli na skutek zabójstw i znęcania się przez załogę obozu, umierali też w wyniku chorób, jakie występowały powszechnie z powodu niehigienicznych warunków i niemalże całkowitego braku opieki medycznej i leków.

KL Warschau został zdobyty 5 sierpnia 1944 r. przez żołnierzy batalionu Armii Krajowej "Zośka". Ocalono ponad 300 żydowskich więźniów.

12.07.2018