fot. Krzysztof Bielawski/Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

Odszedł Samuel Willenberg, ostatni ocalały więzień obozu zagłady w Treblince

19 lutego 2016 r. w wieku 93 lat zmarł Samuel Willenberg – ostatni ocalały więzień obozu zagłady w Treblince, powstaniec warszawski, artysta.

Samuel Willenberg urodził się w 1923 r. w rodzinie prof. Pereca Willenberga i Maniefy Popow, prawosławnej Rosjanki, która przeszła na judaizm. Willenbergowie mieszkali w Częstochowie, pod koniec lat 30. rodzina przeniosła się do Warszawy.

Po wybuchu II wojny światowej 16-letni Samuel Willenberg zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego. 20 września 1939 r. został ciężko ranny w walce z oddziałami Armii Czerwonej.

W 1940 r. Samuel Willenberg razem z rodziną znalazł się w getcie w Opatowie. 20 października 1942 r. trafił do obozu zagłady w Treblince, gdzie przydzielono go do Sonderkommando – oddziału więźniów zmuszonych przez Niemców do obsługi obozu. W miejscu, w którym życie tysięcy ludzi trwało minuty, przetrwał 9 miesięcy.

2 sierpnia 1943 r. Samuel Willenberg wziął udział w buncie więźniów Treblinki. Udało mu się wydostać z obozu, przez kolejny rok ukrywał się w Warszawie.

Po wybuchu Powstania Warszawskiego walczył w szeregach Armii Krajowej, a następnie Polskiej Armii Ludowej.

W 1950 r. wyemigrował do Izraela. Był geodetą w Ministerstwie Rozbudowy. Na emeryturze zajął się plastyką, stworzył m.in. cykl rzeźb przedstawiających sceny z funkcjonowania obozu oraz powstania w Treblince.

Samuel Willenberg był jednym z tych ocalałych, którzy na przekór wojennej traumie do końca swojego życia świadczyli o Zagładzie i przestrzegali przed następstwami nacjonalizmu, antysemityzmu i totalitaryzmu. Wielokrotnie przyjeżdżał do Treblinki, spotykał się z młodzieżą, udzielał wywiadów. Swoje wspomnienia zawarł w książce Bunt w Treblince.

>> Jego wspomnienia z czasów Zagłady znajdują się w kolekcji histoii mówionej Muzeum POLIN.