Czytelnia POLIN: Anne Sebba "Trzeba było grać. Pierwszy reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz"

Zapraszamy na rozmowę na temat książki "Trzeba było grać. Pierwszy reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz". Z Marią Sławek rozmawiać będzie Katarzyna Jankowska. Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Znak.

Trzeba było grać to poruszający reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz. Czy muzyka może ocalić życie? W samym sercu obozowego piekła, gdzie śmierć była codziennością, zabrzmiały dźwięki skrzypiec, wiolonczel i marszowych melodii. Dziewczęta z orkiestry Auschwitz grały, gdy inne więźniarki maszerowały na apel. Ich muzyka stawała się paradoksalnym symbolem przetrwania – torturą dla jednych, dla innych namiastką człowieczeństwa. Niewiarygodna, prawdziwa historia kobiet, które grały, by przeżyć.

"Trzeba było grać" to pierwszy reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz – grupie kobiet, które zostały zmuszone do tworzenia muzyki w samym środku zagłady. Zespół powstał z inicjatywy Marii Mandl, zwanej "bestią z Auschwitz". Dzięki jej chorej ambicji, by dorównać orkiestrze z męskiego obozu, kilkanaście więźniarek otrzymało szansę na przetrwanie. W skład orkiestry wchodziły zarówno amatorki, jak i artystki znane w przedwojennej Europie: Fania Fénelon – paryska śpiewaczka kabaretowa, a także Alma Rosé – wybitna skrzypaczka i bratanica Gustava Mahlera. Każda z nich grała, by żyć.

Anne Sebba to brytyjska dziennikarka, wykładowczyni i autorka dziewięciu książek non-fiction, specjalizująca się w biografiach niezwykłych kobiet XX wieku. Jej książki przetłumaczono na wiele języków i doceniono na całym świecie. W Polsce ukazała się wcześniej biografia jej autorstwa – "Ta kobieta. Wallis Simpson". W "Trzeba było grać" Sebba połączyła historyczną rzetelność z emocjonalną siłą reportażu – dotarła do ostatnich ocalałych i zebrała rozproszone świadectwa, tworząc wielogłosową opowieść o odwadze, strachu i przetrwaniu.

Melodie rozbrzmiewające w najciemniejszych chwilach XX wieku… Ta złożona opowieść jest pięknym hołdem nie tylko dla kobiecej orkiestry, lecz także dla ich obozowej publiczności, na którą muzyka działała równie mocno, jak otaczająca ich nieludzkość.

"The Spectator"

Sebba przywiązuje wielką wagę do detalu. Pokazuje okrucieństwa sadystów, psychopatów i potworów, których Auschwitz przyciągało jak magnes, ale też odporność i odwagę kobiet, które nie pozwoliły się złamać złu i ocalały dzięki muzyce.

"The Telegraph"

Przełomowa praca Anne Sebby "Trzeba było grać" przypomina o szaleństwie i perwersji Holokaustu – o świecie, w którym jedne z najwybitniejszych muzyczek Europy, żydowskie artystki, były zmuszane grać, gdy ich bliscy i współwięźniowie byli gazowani.

Tom Gross, korespondent "Sunday Telegraph" i "New York Daily News"

Informacje o dostępności wydarzenia

Hol główny muzeum (poziom 0)

  • Dostępne wejście: 2 pary drzwi obrotowych oraz 1 szerokie drzwi automatycznie otwierane (zielony przycisk przy wejściu na wysokości ok. 90 cm).
  • Konieczność przejścia przez punkt ochrony ze skanerem i wykrywaczem metali.
  • Wejście z psem asystującym możliwe po okazaniu certyfikatu ochronie.
  • Brak progów i barier architektonicznych.
  • Dojście do kas: mostek o nachyleniu utrudniającym poruszanie się na wózku; ochrona udziela pomocy.
  • Obsługa kas w polskim języku migowym: środy, godz. 10:30–16:00.
  • Stanowiskowa pętla indukcyjna przy kasach.
  • Możliwość bezpłatnego wypożyczenia mobilnych krzesełek, naszyjnej pętli indukcyjnej i słuchawek wygłuszających na czas zwiedzania.
  • W pobliżu: toaleta dostępna, z systemem przywoławczym i przewijakiem; oznaczenia wypukłe i w alfabecie Braille’a.
  • Na poziomie -1 (dostęp windą): komfortka wyposażona w przewijak i leżankę.

Gościni:

Maria Sławek – skrzypaczka, pedagog, badaczka, inicjatorka wydarzeń kulturalnych. Występuje jako solistka z wiodącymi orkiestrami, takimi jak Filharmonia Narodowa, Orkiestra Polskiego Radia czy Sinfonia Varsovia, Koncertowała m.in. w Niemczech, Wielkiej Brytanii, Izraelu, USA, Francji, Brazylii, Hiszpanii, na Ukrainie, w Rumunii, Mołdawii i we Włoszech.

Jest autorką jedynego w Polsce uniwersyteckiego kursu poświęconego historii muzyki żydowskiej, realizowanego w ramach Podyplomowych Studiów Polsko-Żydowskich w Instytucie Badań Literackich PAN. Jest także współzałożycielką fundacji Żydowski Instytut Sztuki, która rozwija wielopłaszczyznową działalność edukacyjną, popularyzatorką i artystyczną.

Od wielu lat związana z twórczością Mieczysława Wajnberga. Współzałożycielka i prezeska Instytutu Mieczysława Wajnberga, w ramach którego realizuje projekty artystyczne, naukowe i edukacyjne, po polsku, angielsku i w jidysz. Od 2024 roku, wspólnie z Lilianną Krych, pełni funkcję dyrektorki artystycznej Festiwalu Muzyki Żydowskiej im. Róży Tiktiner w Tykocinie.

W ramach projektów stypendialnych tworzyła aranżacje pieśni Wajnberga i przekłady poezji jidysz, obecnie realizuje zaś unikatowy projekt po: miejsca – solowe recitale z autorskim programem wykonywane w dawnych synagogach czy domach modlitwy w małych polskich miastach.

Publikowała w wydawnictwach Żydowskiego Instytutu Historycznego, Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, w roczniku "Zagłada Żydów. Studia i Materiały" oraz w "Ruchu Muzycznym".

Rozmawia:

Katarzyna Jankowska – varsavianistka, kulturoznawczyni, popularyzatorka herstorii. Na co dzień pracuje w dziale edukacji Muzeum POLIN, gdzie tworzy ofertę przewodnicką, miejskie spacery tematyczne oraz szkoli przewodników. Od 13 lat jest licencjonowaną przewodniczką miejską po Warszawie.

Orlen - mecenas muzeum

Czytelnia POLIN: Anne Sebba "Trzeba było grać. Pierwszy reportaż o dziewczęcej orkiestrze z Auschwitz"

godz. 18:00
20.05.2026 - 20.05.2026

Hol główny muzeum

Dyskusja w języku polskim

Wstęp wolny, bez rejestracji