Rocznice i święta

3-4.11.2018

75. rocznica akcji Erntefest

Majdanek, masowe groby, Akcja ErntefestMajdanek, masowe groby, Akcja ErntefestMajdanek, masowe groby, Akcja ErntefestMajdanek, masowe groby, Akcja ErntefestMajdanek, masowe groby, Akcja ErntefestMajdanek, masowe groby, Akcja ErntefestMajdanek, masowe groby, Akcja ErntefestMajdanek, masowe groby, Akcja Erntefest
Miejsce zamordowania 18400 Żydów - więźniów Majdanka w Lublinie, fot. Bronislaw Wesolowski / domena publiczna

Erntefest (Dożynki) – taki cyniczny kryptonim nadali Niemcy akcji wymordowania ostatnich Żydów w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa. 3 i 4 listopada 1943 r. rozstrzelali 42 tysiące żydowskich więźniów obozów na Majdanku, w Trawnikach i Poniatowej.


Egzekucję tę uważa się za finalny etap operacji Reinhard, której celem było wymordowanie Żydów z Generalnego Gubernatorstwa i Okręgu Białostockiego. Ta rozpoczęta w marcu 1942 r. ludobójcza operacja pochłonęła łącznie 2 miliony ofiar.

Większość więźniów Trawnik i Poniatowej stanowili Żydzi z Warszawy, deportowani na Lubelszczyznę podczas akcji tłumienia powstania w getcie. Do obozów tych przeniesiono również funkcjonujące w getcie warszawskim niemieckie zakłady produkcyjne. Mimo że żydowscy niewolnicy stanowili ważny rezerwuar siły roboczej, jesienią 1943 r. Himmler nakazał ich egzekucję. Do podjęcia tej decyzji przyczyniły się akty czynnego oporu ze strony Żydów – powstanie w gettach w Warszawie i Białymstoku oraz bunty w obozach zagłady w Treblince (2 sierpnia) i Sobiborze (14 października). Pod wrażeniem tych wydarzeń Niemcy uznali istniejące jeszcze skupiska żydowskie za poważne zagrożenie dla stanu bezpieczeństwa i postanowili je zlikwidować.

3 listopada 1943 r. o świcie oddziały Waffen SS i policji otoczyły szczelnym kordonem obóz pracy w Trawnikach. Więźniów wyprowadzano nad wykopane wcześniej rowy i tam zabijano strzałem w tył głowy. Równolegle analogiczna egzekucja odbywała się na Majdanku gdzie skoncentrowano również więźniów z obozów pracy przy ul. Lipowej i na lubelskim lotnisku. Dla zagłuszenia wystrzałów i krzyków ofiar na Majdanku i w Trawnikach Niemcy zainstalowali megafony, z których emitowali muzykę marszową i taneczną. Ofiarą egzekucji na Majdanku padło 18 tysięcy osób, a w Trawnikach – 10 tysięcy. Następnego dnia identyczną operację przeprowadzili Niemcy w Poniatowej, gdzie rozstrzelali 14 tys. więźniów. Akcja Erntefest była największą jednorazową egzekucją przeprowadzoną podczas II wojny światowej. Kierował nią dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim Jakob Sporrrenberg. W 1952 r. został on przez polski sąd skazany na śmierć i stracony.

04.10.2018