Edukacja

17.03.2013

Trzeci zjazd Akademii Polin

fot. Grzegorz Liwiński

W dniach 14-16 marca w Centrum Edukacyjnego IPN im. Janusza Kurtyki odbył się III Zjazd Akademii Polin. Uczestnicy mieli możliwość wzięcia udziału w wykładach warsztatach na temat historii Żydów polskich w XVII i XVIII w., dyskusji panelowej na temat tożsamości izraelskiej i w warsztatach antydyskryminacyjnych. Zastanawiali się nad sposobem konstruowania tożsamości społecznej, istnieniem stereotypów i uprzedzeń oraz dyskryminacji, a także radzenia sobie w trudnych sytuacjach edukacyjnych.

Należy zaznaczyć, że III Zjazd Akademii Polin rozpoczął się dzień wcześniej, 13 marca w Żydowskim Instytucie Historycznym. Uczestnicy Akademii Polin zostali zaproszeni na szkolenie prowadzone przez Muzeum Historii Żydów Polskich i Fundację Centrum Taubego Odnowy Życia Żydowskiego w Polsce. Celem szkolenia było przygotowanie edukatorów do przeprowadzenia zajęć w ramach Marszu Żywych oraz spacerów po nowym budynku muzeum dla grup polskich i zagranicznych w czasie obchodów rocznicy powstania w getcie warszawskim.

Wykład prof. Adama Kaźmierczyka z Uniwersytetu Jagiellońskiego dotyczył dziejów Żydów w Rzeczypospolitej od 1648 roku, czyli od Powstania Chmielnickiego do I rozbioru Polski w 1772 roku. Powstanie Chmielnickiego i okres wojen z Moskwą, Szwecją i Turcją miały ogromne konsekwencje społeczne, gospodarcze, a także ustrojowe dla całego państwa, w tym również dla zamieszkujących Rzeczpospolitą Żydów. Prof. Kaźmierczyk opowiedział o pozycji, jaką zajmowali Żydzi w społeczeństwie polskim i o ich wzrastającej liczebności. To właśnie wtedy Żydzi polscy zaczęli odgrywać znaczącą, a w niektórych dziedzinach gospodarki dominującą rolę. Kolejny wykład prof. Adama Kaźmierczyka dostarczył uczestnikom wiedzy na temat złożonych stosunków między Kościołem katolickim a wyznawcami judaizmu w okresie I Rzeczypospolitej. Żydzi stanowili największą niechrześcijańską mniejszość religijną w państwie polsko-litewskim. Dominująca rola Kościoła rzymskokatolickiego sprawiała, że w ciągu wielu wieków ukształtowało się zarówno teologicznie uzasadnione, jak i oparte na prawie kanonicznym stanowisko wobec Żydów i judaizmu. W Rzeczypospolitej tradycyjna polityka Kościoła łacińskiego uległa jednak dostosowaniu do warunków politycznych i społecznych państwa.

Wykład historyczny dr hab. Jana Doktóra „Duchowość Żydów polskich” pokazał, w jaki sposób kształtowały się wewnętrzne konflikty i podziały w obrębie duchowości żydowskiej na przestrzeni wieków. Wykład odnosił słuchaczy do momentu, w którym pojawił się Talmud, podkreślając proces formowania się relacji między cywilizacją aszkenazyjską a halachą talmudyczną. Po teorii przyszedł czas na praktykę: koordynatorki galerii „Miasteczko”, Ewa Małkowska-Bieniek i Olga Pieńkowska, przedstawiły przyszłym przewodnikom galerię i omówiły krok po kroku wszystkie zagadnienia, jakie będą w niej poruszone. Wskazały także punkty kontrowersyjne, dyskusyjne oraz trudne, na które należy zwrócić uwagę podczas oprowadzania. Warto zaznaczyć, że w galerii „Miasteczko” znajduje się rekonstrukcja dachu drewnianej synagogi z Gwoźdźca, która została zainstalowana w przestrzeni muzealnej 12 marca. Projekt wzbudził szczególne zainteresowanie słuchaczy Akademii Polin. Koordynatorki poprowadziły również warsztaty, podczas których uczestnicy Akademii wcielali się w wybraną grupę zwiedzających. I tak na przykład: grupa parlamentarzystów ukraińskich zwiedziła „Korytarz ognia”, członkinie koła gospodyń wiejskich dowiedziały się, jak wyglądał tradycyjny żydowski dom w Rzeczypospolitej w XVII i XVIII wieku, a przedstawiciele Klubu Inteligencji Katolickiej odwiedzili synagogę.

W dyskusji panelowej „Współczesna tożsamość izraelska” wzięli udział Ambasador Izraela w Polsce, Zvi-Rav Ner, dziennikarz polsko-izraelski, Roman Frister, a także koordynatorka do spraw Izraela w Muzeum Historii Żydów Polskich, Nili Amit, która moderowała dyskusję. Panel dotyczył różnych wymiarów współczesnej tożsamości izraelskiej. Uczestnicy Akademii mieli wiele pytań dotyczących nie tylko zróżnicowanej mozaiki etniczno-narodowej Izraela, ale również bieżących kwestii politycznych i religijnych, w kluczowy sposób wpływających na codzienność tego kraju.

Temat tożsamości izraelskiej został ponownie podjęty przez Nili Amit w czasie wykładu „Izrael – pierwsze dziesięciolecie – kształtowanie tożsamości narodowej”. Podczas wykładu zaprezentowane zostały teksty, pojęcia, symbole i postaci, które kształtowały i po dziś dzień kształtują tożsamość izraelską.

Warsztaty antydyskryminacyjne były centralnym punktem programu III zjazdu Akademii Polin. Poprowadzili je wykwalifikowani trenerzy umiejętności międzykulturowych i antydyskryminacyjnych – Maja Branka, Dominka Cieślikowska i Konrad Sobczyk. Uczestnicy, przy wsparciu trenerów, dyskutowali na temat roli edukatora oraz potencjalnie trudnych sytuacji, z którymi skonfrontować się mogą w swojej pracy. W trudnych sytuacjach edukator powinien zareagować z poszanowaniem własnych przekonań i poglądów drugiej osoby, równocześnie pamiętając, że jego celem jest poprowadzenie zajęć z całą grupą.

17.03.2013