Edukacja

28.04.2013

Czwarty zjazd Akademii Polin

fot. Grzegorz Liwiński

W dniach 25-27 kwietnia w Centrum Edukacyjnym IPN im. Janusza Kurtyki uczestnicy  i słuchacze Akademii Polin spotkali się po raz czwarty. Tydzień wcześniej edukatorzy wzięli udział w otwarciu budynku Muzeum Historii Żydów Polskich w 70. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim. Wobec bardzo dużej ilości zwiedzających, nasi przewodnicy oprowadzali nawet kilkanaście grup w ciągu dnia. Podczas IV zjazdu Akademii Polin dzielili się swoimi uwagami i spostrzeżeniami dotyczącymi przebiegu obchodów i zdobywali wiedzę.

Z wielkim zainteresowaniem spotkały się wykłady dr. Michała Bilewicza poświęcone przyczynom powstawania stereotypów i ich konsekwencjom, formom ekspresji uprzedzeń we współczesnym świecie i dyskryminacji. Dr Bilewicz opisywał postawy antysemickie: opowiedział o strukturze przekonań antysemickich, o tym, jakie potrzeby psychiczne warunkują, a także o skutecznych metodach ograniczania uprzedzeń. Dr Bilewicz omówił skuteczne i nieskuteczne metody działań antyuprzedzeniowych. Okazało się, że metody oparte na kontakcie międzygrupowym czy przyjmowaniu perspektywy drugiej osoby (lub grupy osób) sprawdzają się dużo lepiej od metody tłumienia stereotypów.

Podczas prezentacji i warsztatów przeprowadzonych przez koordynatorki galerii, dr Renatę Piątkowską, Annę Mizerę i Marię Ferenc, uczestnicy Akademii zapoznali się szczegółowo z zawartością galerii „Długi wiek XIX.” Podzieleni na grupy i dysponując materiałami, które zostaną zaprezentowane na wystawie głównej, studenci mieli za zadanie stworzenie tematycznych ścieżek zwiedzania takich jak: rola kobiet żydowskich, religia, podróże czy antysemityzm w XIX wieku. Pozwoliło to na przyswojenie przez uczestników zawartości merytorycznej, topografii i chronologii galerii dziewiętnastowiecznej.

Dr Karolina Szymaniak przeprowadziła wykład „Tożsamość a literatura”, podczas którego dokonała analizy wierszy Karola Dresdnera, Boże Narodzenie, Bera Horowitza, „Ślepa noc” i Wilhelma Feldmana, „Jeden z szarego tłumu”, skupiając się na zagadnieniu wielu tożsamości ich autorów. Pisarze stawali przed wyborami przynależnościowymi: w jakim języku pisać, gdzie mieszkać, często nie chcąc się jednoznacznie określać jako Polak czy Żyd. W bardzo ciekawy sposób przedstawiony był temat „odzyskiwania” postaci Jezusa dla kultury i literatury żydowskiej.

Podczas wykładu „Proces Kastnera – polityka wewnętrzna Izraela na początku lat 50”. Nili Amit opowiedziała o słynnym procesie Rudolfa Kastnera, który w latach 1954-57 wstrząsnął Izraelem. Rudolf Kastner, austro-węgierski Żyd, w czasie drugiej wojny światowej negocjował m.in. z Adolfem Eichmannem warunki ocalenia grupy Żydów. Dzięki temu, w tzw. pociągu Kastnera ok. 1700 Żydów węgierskich mogło opuścić Budapeszt, w zamian za złoto, diamenty i inne przedmioty wartościowe. Po wojnie Kastner wyemigrował do Izraela. Tam w 1953 roku dziennikarz Malchiel Gruenewald oskarżył go kolaborację z Niemcami nazistowskimi. Dziennikarzowi wytoczono proces o zniesławienie, który nieoczekiwanie zamienił się w sprawę polityczną przeciwko Kastnerowi i całej jego partii, Mapai. W słynnym orzeczeniu sędzia stwierdził, że Kastner sprzedał swoją duszę diabłu. Po odwołaniu się od wyroku do sądu najwyższego, w roku 1958 zapadł korzystny wyrok dla Kastnera, ale ten go nie doczekał: rok wcześniej Kastner został zastrzelony przed swoim domem w Tel Awiwie przez izraelskich nacjonalistów.

Punktem wyjścia wykładu Tomasza Krakowskiego „Żydowski cykl życia według tradycji religijnej i świeckiej. Gdzie religia absorbuje świeckość a świeckość religijność”. Poprzez prezentację powstawania tradycji religijnej, Tomasz Krakowski pokazywał, w jaki sposób Żydzi, pozostając oddzieleni od otaczającego ich świata, absorbowali zwyczaje, ceremonie, prawa i różne nowości jakie przenikały za mury gett. Uczestnicy Akademii dowiedzieli się, jak na przestrzeni wieków zwyczaje i ceremonie innych kultur i religii stawały się częścią żydowskiej tradycji religijnej i jak we współczesnym Izraelu tradycja religijna jest przejmowana przez świeckich Izraelczyków.

Wykład prof. Stanisława Krajewskiego „Judaizm a chrześcijaństwo” dotyczył wzajemnych stosunków chrześcijan i Żydów od starożytności do czasów współczesnych. Jak się okazało, podczas gdy chrześcijanie często odnosili się w swoich pismach do Żydów, Żydzi szybko przestali interesować się chrześcijaństwem jako obcą (pomimo wspólnych korzeni) religią. Dopiero ostatnie lata przyniosły zmiany w nastawieniu do siebie przedstawicieli obu religii. Mają na to wpływ takie organizacje jak Polska Rada Chrześcijan i Żydów.

Podczas zjazdu odbyła się wizyta studyjna w Zespole Szkół Lauder-Morasha. Dzięki uprzejmości dyrektora szkoły, Rabina Macieja Pawlaka, uczestnicy Akademii mieli możliwość zapoznania się z historią szkoły i jej codziennym funkcjonowaniem. Wzięli też udział w śniadaniu szabatowym razem z uczniami.

W czasie zjazdu odbyły się również warsztaty „Edukator – opowiadacz?” przeprowadzone przez Beatę Frankowską i Jarosława Kaczmarka z Grupy Studnia O. Zadaniem uczestników było snucie wspólnej opowieści na temat świąt żydowskich. Studenci opierali się na dostarczonych im tekstach – starych chasydzkich legendach i opisach świąt. Rytm opowieści i oś czasu wyznaczały znaki zodiaku ze sklepienia synagogi w Gwoźdźcu.

28.04.2013