Archiwum Rozentalów w kolekcji Muzeum POLIN

W drugiej połowie czerwca 2023 roku sfinalizowaliśmy przyjęcie od Pani Pauli Sawickiej do depozytu zbiorów archiwalnych Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN tzw. Archiwum Rozentalów. Kolekcja ta jest unikalnym i bezcennym źródłem historycznym pokazującym, jak Żydzi pomagali sobie nawzajem w czasie Zagłady.

Pocztówka z Archiwum Rozentalów zapisana w języku polskim, ze znaczkami zabytków Generalnego Gubernatorstwa.
Copyrights
Zbiory w depozycie Muzeum POLIN
Fragment pocztówki z Archiwum Rozentalów wysyłana z Warszawy do Berlina.
Copyrights
Zbiory w depozycie Muzeum POLIN
Fragment strony adresowej pocztówki z Archiwum Rozentalów wysyłanej z Warszawy do Berna.
Copyrights
Zbiory w depozycie Muzeum POLIN
Fragment listu pochodzący z Archiwum Rozentalów.
Copyrights
Zbiory w depozycie Muzeum POLIN

Mieszkający w Bernie Helena i Adolf Rozentalowie zorganizowali i prowadzili podczas II wojny światowej pomoc dla Żydów – mieszkających w gettach i ukrywających się po aryjskiej stronie. Była to akcja wysyłania "zegarków i paczek" do Polski. Adresaci paczek potwierdzali ich odbiór, wysyłając do państwa Rozentalów listy, które zawierały poza wyrazami wdzięczności i podziękowaniami informacje o aktualnej sytuacji bytowej i o ich najpilniejszych potrzebach.

Rozentalowie zgromadzili informacje dokumentujące pomoc w listach wysyłanych z okupowanej Polski do Berna w Szwajcarii. Dzięki archiwaliom możemy dowiedzieć się, jak wyglądała pomoc niesiona Żydom, decydująca nierzadko o ich życiu. Zapoznajemy się z tym, jak przekazywali informacje i dzielili się swoimi doświadczeniami, tworzyli formalne sieci w ramach organizacji podziemnych lub nieformalne sieci pomocy wśród członków rodziny, przyjaciół, a nawet zupełnie nieznajomych.

Na Archiwum Rozentalów składa się zbiór około 800 listów wysyłanych z okupowanej Polski do Berna i datowane listy wysyłkowe każdej partii paczek z adnotacjami o otrzymanych potwierdzeniach oraz bardzo starannie prowadzona korespondencja Rozentalów z domami wysyłkowymi i z bankami, korespondencja w poszukiwaniu finansowania akcji, sumiennie prowadzone rachunki, a także korespondencja z ludźmi poszukującymi swoich rodzin w okupowanej Polsce lub chcących im pomagać za pośrednictwem Rozentalów. Całość dokumentacji prowadzona jest w kilku językach: polskim (przede wszystkim prawie wszystkie listy prywatne), niemieckim, francuskim, portugalskim i angielskim.

Ten bogaty materiał posłuży wielu celom – wystawienniczym, naukowym, wydawniczym, edukacyjnym.

Depozytariuszką archiwum i współautorką badań naukowych prowadzonych na kolekcji jest Pani Paula Sawicka.

W ramach współpracy przy opiece nad Archiwum Rozentalów podjęliśmy się w Muzeum POLIN opracowania ewidencyjnego, jego konserwacji, digitalizacji z myślą o przyszłym udostępnieniu online.