Życie żydowskie po Marcu ’68. Spotkanie z autorami i autorkami czasopisma "Plotkies"
Niedawno obchodziliśmy 57. rocznicę antysemickiej kampanii skierowanej przeciwko polskim Żydom. Z tej okazji w Muzeum POLIN odbyło się spotkanie z twórcami "Plotkies" – internetowego czasopisma, zrzeszającego liczną społeczność emigrantów Marca ‘68. Zachęcamy do odsłuchania nagrania audio z tej rozmowy.
- Posłuchaj nagrania ze spotkania [.mp3] →
- Transkrypcja nagrania [.docx] →
- Zobacz wywiady ze świadkami i uczestnikami Marca ’68 na kanale Historia mówiona
Przez lata "Plotkies" pełniło ważną rolę w pielęgnowaniu poczucia wspólnoty między polskimi Żydami, zmuszonymi do emigracji z Polski w 1968 roku, od lat obywatelami i obywatelkami Szwecji, Danii, USA, Izraela, Kanady.
Na 87 numerów czasopisma, wydawanego w latach 2002–2021, składają się setki wspomnień, esejów, dyskusji i kronik towarzyskich, wywiadów z emigrantami Marca ‘68. Poszczególne, zarchiwizowane wydania możecie znaleźć w naszym repozytorium jako część jego kolekcji cyfrowej.
"Istniały różne grupy dyskusyjne i tam dużo mądrych rzeczy ludzie pisali, ale później to znikało, bo to nie miało jakichś stałych podstaw. Poczynając prawie od pierwszych pięciu numerów «Plotkies», staramy się zamieszczać oryginalne wywiady z koleżankami i kolegami, których spotykamy [na zjazdach emigrantów] w Aszkelonie lub Mullsjo, a także albumy ze zdjęciami z okresu przed 1968 roku, sprawozdania z imprez emigracyjnych, wiadomości o dzieciach i wnukach, informacje o nowych książkach i filmach oraz o życiu żydowskim w ośrodkach emigracji i Polsce" – mówi Leopold Sobel, wieloletni redaktor naczelny "Plotkies".
Spotkanie poprowadził Piotr Pęziński, dziennikarz i historyk, autor monografii "Na rozdrożu. Młodzież żydowska w PRL 1956–1968" (wyd. ŻIH, 2014). Wzięli w nim udział:
Leopold Sobel – dziennikarz, historyk, jeden z założycieli "Plotkies" i jego wieloletni redaktor naczelny, dokumentalista losów emigrantów Marca ’68. W 1964 roku wyjechał z Polski do Izraela, następnie do Wielkiej Brytanii, gdzie uzyskał stopień doktora historii specjalizującego się w krajach skandynawskich. Od lat mieszka w Szwecji.
Bożena Werbart – archeolożka, naukowczyni, profesor Uniwersytetu w Lund i Umeå. Podczas wydarzeń Marca ‘68 studentka Uniwersytetu Warszawskiego aresztowana przez milicję, a następnie usunięta z uczelni za udział w strajku studentów. Cała jej rodzica cierpiała z powodu licznych szykan i mogła wyjechać z Polski do Szwecji dopiero w 1971 roku. W "Plotkies" publikowała m.in. artykuły o ważnych dla społeczności żydowskiej muzeach, książkach, sztukach.
Ryszard Kerner – fizyk-teoretyk, naukowiec, profesor Uniwersytetu Paryskiego (znanego jako Paris-VI, potem jako Université Pierre et Marie Curie, a obecnie Sorbonne-Université). Podczas wydarzeń Marca ‘68 był asystentem na Wydziale Fizyki UW. Wyjechał do Francji w 1968 roku, gdzie od razu uzyskał posadę asystenta. Obronił habilitację w 1975 roku i został mianowany profesorem w 1985 roku; od roku 2012 "Emeritus Professor" Sorbony. Autor kilkuset artykułów, kilku podręczników i monografii w dziedzinie fizyki, a także książki popularyzującej historię astronomii. W "Plotkies" z latach 2000–2010 publikował wspomnienia i eseje oraz artykuły do "Kącik miłośników językoznawstwa".
Anna Librowska-Barbur – przez wiele lat dziennikarka radiowa. Pracowała m.in. w tel-awiwiskim dzienniku "Nowiny-Kurier" i polskiej sekcji BBC. Podczas wydarzeń Marca ’68 miała trzy lata. Jej rodzice, mimo problemów w pracy, z powodów rodzinnych, nie zdecydowali się na wyjazd z Polski. Decyzja ta zaważyła na życiu córki. Anna samodzielnie wyemigrowała do Izraela w latach 80. W "Plotkies", a wcześniej w izraelskim piśmie "Akcenty", opublikowała swoje zapiski na temat toczących się w Izraelu wojen i intifad. W Izraelu wyszła za mąż za emigranta Marca ’68 i dziennikarza Elego Barbura. Od 12 lat mieszka w Polsce.