7 listopada 2025 roku do Muzeum POLIN przybył wyjątkowy obraz Maurycego Minkowskiego – "Panna Młoda". Dzieło, które przez blisko stulecie (95 lat) znajdowało się w Buenos Aires, trafi niebawem na naszą wystawę stałą. Jego powrót to rezultat wieloletnich starań kuratorek, współpracy międzynarodowych instytucji i zaangażowania wielu osób, dla których ta historia miała szczególne znaczenie.
Fot. M. Jaźwiecki / Muzeum Historii Żydów Polskich
"Panna Młoda" Maurycego Minkowskiego to jedno z najważniejszych dzieł artysty, którego twórczość zajmuje wyjątkowe miejsce w historii sztuki żydowskiej przełomu XIX i XX wieku. Minkowski urodził się w 1881 roku w Warszawie, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Jako dziecko stracił słuch, ale mimo tej trudności ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie, zdobywając złoty medal. W swoich pracach często portretował żydowskie kobiety – z empatią, z uwagą na ich doświadczenia, codzienność i emocje.
Panna Młoda" powstała w okresie, gdy Minkowski szczególnie intensywnie interesował się tematami związanymi z obrzędowością i przemianami społecznymi. Dla nas ten obraz ma znaczenie wyjątkowe. Od lat planowaliśmy, by stał się częścią opowieści o XIX-wiecznym życiu żydowskim, którą prezentujemy na wystawie stałej – zwłaszcza tej części poświęconej żydowskiemu ślubowi i kobiecej perspektywie.
Pierwszą osobą, która dostrzegła, jak ważnym elementem tej narracji może być "Panna Młoda", była dr Renata Piątkowska, dziś Główna kuratorka zbiorów. Już w 2007 roku wskazała dzieło jako kluczowe dla przyszłej ekspozycji. Z czasem jej inicjatywa stała się wspólnym celem zespołu, a determinacja prof. Barbary Kirshenblatt-Gimblett, Głównej kuratorki wystawy stałej, sprawiła, że temat powrotu obrazu pozostawał dla muzeum priorytetem.
Dzieło znajdowało się w argentyńskim oddziale Fundación IWO, do którego trafiło w 1942 roku wraz z dużą częścią dorobku Minkowskiego. Dzięki wsparciu Silvii Hansman, dyrektorki Instytutu, oraz Abrahama Lichtenbauma, jej poprzednika, możliwe stało się przekazanie obrazu do Warszawy. Ważną rolę odegrał także Ronald S. Lauder, którego wsparcie pozwoliło przeprowadzić transfer dzieła.
Kluczowe znaczenie miała również współpraca dyrektora Muzeum POLIN Zygmunta Stępińskiego z Alicią Irene Falkowski, ambasadorką Argentyny w Polsce. Dzięki ich zaangażowaniu proces sprowadzenia obrazu przebiegł sprawnie i bez przeszkód.
Obraz dotarł do muzeum 7 listopada 2025 roku. W najbliższym czasie przejdzie niezbędne prace przygotowawcze, zanim trafi na ścianę naszej wystawy stałej. O dacie włączenia dzieła do ekspozycji poinformujemy wkrótce.
"Panna Młoda" wraca nie tylko jako cenny obiekt muzealny, ale jako część większej historii – o pamięci, o kobietach, o sztuce, która przekracza czas i kontynenty.
Dar Fundacji IWO
Projekt zrealizowany dzięki wsparciu Ronalda S. Laudera.
Transport obrazu do Polski zrealizowany dzięki wsparciu Roselyne Chroman Swig oraz Hochberg Family Foundation.
Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce jest partnerem projektu.
