Pogrom kielecki 4 lipca 1946 r., w którym zginęło ponad czterdzieści osób, był największym i najgłośniejszym aktem przemocy wobec Żydów w powojennej Polsce. Mniej znany jest fakt, że w pierwszych latach po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej napaści na Żydów były setki. Ich śmiertelnymi ofiarami padło przeszło 1100 ocalałych z Zagłady.

Skąd się wzięła agresja Polaków wobec Żydów po Holokauście?

Jakie były jej społeczne i psychologiczne mechanizmy? Jak głęboko sięgają korzenie tej wrogości? Czy była zjawiskiem nowym, czy miała związek z wydarzeniami z czasów wojny? Co się wydarzyło między mordem w Jedwabnem z 1941 r. – którego 85. rocznicę również obchodzimy – a pogromem w Kielcach? Jak współcześni Polacy radzą sobie z dziedzictwem tamtych zbrodni?

Te pytania będą brzmiały w dyskusji, za którą zapraszamy do Muzeum POLIN.

Paneliści

• Joanna Tokarska-Bakir - antropolożka kultury i religioznawczyni, profesor nauk humanistycznych, pracuje w Instytucie Slawistyki PAN, jest członkinią-korespondentem PAN. Specjalizuje się w antropologii Zagłady i etnografii przemocy antyżydowskiej. Autorka takich książek jak Rzeczy mgliste. Eseje i studia (2004), Legendy o krwi. Antropologia przesądu (2008; ), Okrzyki pogromowe. Szkice z antropologii historycznej Polski 1939-1946 (2012); monografii Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego (2018), Bracia miesiące. Eseje i studia (2020); oraz Kociej muzyki. Chóralnej historii pogromu krakowskiego (2024).
   
• Bogdan Białek – psycholog, dziennikarz, redaktor. Były pracownik Studium Pomocy Psychologicznej PTP. Pracował w Gazecie Wyborczej, był twórcą dodatku regionalnego GW. Był pracownikiem Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stworzył i redagował pismo psychologiczne "Charaktery". Był współprzewodniczącym Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów. Działa na rzecz upamiętnienia ofiar Pogromu w Kielcach, powołał Stowarzyszenie im. Jana Karskiego. W 2014 roku Stowarzyszenie to, w miejscu pogromu Kieleckiego, utworzyło Instytut Kultury Spotkania i Dialogu, którego scenariusz napisał Bogdan Białek.
   
• Dariusz Libionka – historyk, dr hab. profesor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, redaktor naczelny rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, główny historyk ds. Zagłady w Państwowym Muzeum na Majdanku. Opublikował m.in.: Żydzi w powstańczej Warszawie (2009, współautor z B. Engelking), Bohaterowie, hochsztaplerzy, opisywacze. Wokół Żydowskiego Związku Wojskowego (2011, współautor z L. Weinbaumem), Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Zarys problematyki (2017), Obóz zagłady w Bełżcu w relacjach ocalonych i zeznaniach polskich świadków (2025, redaktor).
   
• Prowadzenie: Krzysztof Persak – historyk, dr, pracownik Instytutu Studiów Politycznych PAN i Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Zajmuje się najnowszą historią polityczną Polski i historią zagłady Żydów. Wraz z Pawłem Machcewiczem kierował projektem badawczym IPN dotyczącym mordu w Jedwabnem i pogromów latem 1941 r., którego wyniki przedstawiono w dwutomowej pracy Wokół Jedwabnego (2002). Autor i redaktor naukowy ponad dwudziestu książek, m.in.: A Handbook of the Communist Security Apparatus in East Central Europe, 1944–1989 (z Łukaszem Kamińskim, 2005), Sprawa Henryka Hollanda (2006), Żydzi w walce z Niemcami 1939-1945 (2023).