"19482025~pawilon~nie~możliwy" to performatywna interwencja realizowana w sekcji "Zamykanie" wystawy "1945. Nie koniec, nie początek". To ceremonia powrotu do pawilonu żydowskiego na Wystawie Ziem Odzyskanych – projektu, który został wstrzymany tuż przed jego rozpoczęciem.

Po 1945 na Dolnym Śląsku osiedliło się dziesiątki tysięcy Żydów – w szczytowym momencie społeczność żydowska na tych terenach liczyła około 100 tysięcy osób. Tworzyli własne społeczności i systemy opieki, dbali o to, by nie zabrakło chleba dla głodnych, pracy dla rąk gotowych do działania oraz teatru i sztuki dla zranionych dusz, ocalałych z obozów śmierci i kryjówek. Większość z nich nie planowała kolejnej emigracji; budowali życie żydowskie na ruinach w Polsce.

 

Wiosną 1948 roku – w tym samym czasie, kiedy ogłoszono powstanie państwa Izrael w Palestynie i rozpoczęła się Nakba (katastrofa) Palestyńczyków – pawilon żydowski, który miał prezentować dorobek żydowskich społeczności na Dolnym Śląsku, został odwołany przez delegatów komunistycznych polskich władz. Paradoksalnie, mogło to być zgodne z oczekiwaniami organizacji syjonistycznych, które twierdziły, że dalsze istnienie Żydów jako społeczności w Polsce jest niemożliwe lub co najmniej niepożądane. A to prowadzi do pytania: jaki był rzeczywisty powód zamknięcia pawilonu w ostatniej chwili, skoro rosnąca presja na wymuszenie migracji do Palestyny jest dobrze udokumentowana i opisana? Ta historia rzadko bywa opowiadana, ponieważ nie wpisuje się we współczesne etnonacjonalistyczne narracje, język mocarstwowości, separacji i dominacji.

 

Sama myśl o możliwym istnieniu dużych społeczności żydowskich w Polsce – zakorzenionych w tysiącletniej historii współistnienia, a nie kolonialnego osadnictwa – jest aktem oporu. Dlatego wracamy do symbolicznego momentu, który został uniemożliwiony – otwarcia żydowskiego pawilonu na wystawie dolnośląskiej w 1948 roku.

 

Performatywne działanie "19482025~pawilon~nie~możliwy" zaprasza publiczność do zgromadzenia się wokół tego ~niemożliwego~ momentu i ożywienia go poprzez pamięć ciała i akt troski. Chcemy ponownie połączyć się z tamtymi potencjalnościami i pozwolić im zadziałać dziś, w obecnej, pełnej przemocy rzeczywistości.

 

To zaproszenie do zatrzymania się – jako aktu oporu – i wzięcia udziału w historycznym momencie, który nigdy się nie wydarzył. Zaproszenie do wspólnego wyobrażenia sobie rzeczywistości na nowo i zadania pytania:
– A co, jeśli…?

Hagar Ophir

Zespół:

• Koncepcja, badania, tekst, współpraca choreograficzna i reżyseria: Hagar Ophir,
• Dramaturgia, współpraca nad tekstem i współpraca choreograficzna: Hana Umeda,
• Dźwięk: Miriam Schickler,
• Perfomans i współpraca choreograficzna: Katarzyna Sikora,
• Kuratorka: Ewa Chomicka,
• Produkcja: Alicja Kaczmarek-Poławska,
• Współpraca badawcza: dr Marek Szajda.

Wsparcie:

Fotografia promująca wydarzenie: Moritz Gansen, dokumentacja pracy Hagar Ophir "Bound With the Living: The Archive Room"