Dyskusja
23.03.2022 - online

Kim byli Sprawiedliwi?

Władysław Bartoszewski z młodzieżą przed pomnikiem Rady Pomocy Żydom "Żegota". W tle budynek Muzeum POLIN.
fot. M. Starowieyska / Muzeum Historii Żydów Polskich

Od 1963 roku izraelski Instytut Yad Vashem honoruje osoby, które w czasie II wojny światowej bezinteresownie udzielały pomocy Żydom, nadając im tytuł Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Podczas dyskusji 23 marca zastanowimy się nad tym, co oznacza to miano, jak zmieniało się w czasie, jak na jego rozumienie wpływała polityka. Wreszcie odpowiemy na pytanie – na ile wojenna rzeczywistość pomocy Żydom pozwala na jednoznaczne kategoryzowanie sprawców, ofiar, świadków i ratujących?

Dyskusja odbędzie się w związku z dwiema marcowymi datami, które rozszerzają pojęcie "Sprawiedliwego" w rozumieniu Instytutu Yad Vashem. Obchodzony 6 marca Europejski Dzień Sprawiedliwych to ustanowione w 2012 r. przez Parlament Europejski święto, mające na celu uhonorowanie osób, które występowały przeciw reżimom totalitarnym i masowym zbrodniom w XX i XXI w. Z kolei 24 marca od 2017 r. obchodzimy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką ustanowiony przez Prezydenta RP w rocznicę śmierci rodziny Ulmów z Markowej.

W dyskusji udział wezmą dr Agnieszka Haska z Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Ewa Juńczyk-Ziomecka z Fundacji im. Jana Karskiego i dr Bartłomiej Krupa z Instytutu Badań Literackich PAN. Dyskusję poprowadzi dr Michał Trębacz (Muzeum POLIN).

Zachęcamy do odwiedzenia portalu Polscy Sprawiedliwi oraz profilu na Facebooku Polscy Sprawiedliwi / Portal Muzeum POLIN.

Uczestnicy dyskusji:

Dr Agnieszka Haska – jest antropolożką kultury i socjolożką, pracującą w Centrum Badań nad Zagładą Żydów przy Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. W swojej pracy zajmuje się badaniem różnych tematów związanych z Holokaustem w Polsce, począwszy od problemu kolaboracji i ucieczek z okupowanej Polski po współczesną politykę pamięci. Jest autorką następujących książek: "Jestem Żydem, chcę wejść. Hotel Polski w Warszawie, 1943" (2006) oraz "Hańba. Opowieści o polskiej zdradzie" (2018). Haska jest także autorką wielu artykułów oraz redaktorką pamiętników i dokumentów z czasów wojny.

Ewa Juńczyk-Ziomecka – prezes Fundacji Edukacyjnej Jana Karskiego. Prawniczka, dziennikarka, od wielu lat zaangażowana w dialog polsko-żydowski. Od 2001 r. przez pięć lat pełniła funkcję dyrektora do spraw rozwoju i wicedyrektora nowo powstającego Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie, skąd przeszła do Kancelarii Prezydenta RP, gdzie w latach 2006-2010, najpierw jako podsekretarz, a następnie sekretarz stanu, kierowała Biurem Inicjatyw Społecznych. Od 2010, przez blisko pięć lat jako Konsul Generalna RP kierowała polską placówką dyplomatyczną w Nowym Jorku. W czerwcu 2015 r., Prezes Juńczyk-Ziomecka została odznaczona z rąk Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, za wybitne zasługi w działalności na rzecz powstania Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN.

Dr Bartłomiej Krupa – adiunkt Instytutu Badań Literackich PAN. Jego zainteresowania naukowe obejmują polską prozę wobec Zagłady, antropologię literatury i historię historiografii XX w. ze szczególnym uwzględnieniem historiografii Holokaustu. Jest autorem wielu artykułów naukowych i książek: "Wspomnienia obozowe jako specyficzna odmiana narracji historycznej" (Kraków, 2006) i "Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu" (1987-2003), (Kraków 2013).

Prowadzenie:

Dr Michał Trębacz – kierownik Działu Naukowego w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, adiunkt naukowy w Centrum Badań Żydowskich. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię społeczno-polityczną XX w., ze szczególnym uwzględnieniem dziejów Żydów oraz biografistyki.

Logo projektu Żydowskie Dziedzictwo Kulturowe - od prawej logotypy Iceland Lichtenstein Norway Grants, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Muzeum POLIN. Pod spodem napis Wspólnie działamy na rzecz Europy zielonej, konkurencyjnej i sprzyjającej integracji społecznej.

www.eeagrants.org, www.norwaygrants.org, www.gov.pl