Nominowani do Nagrody POLIN 2025: Damian Rączka
Przewodnik miejski i aktywista społeczny z Bydgoszczy, od lat zaangażowany w przywracanie pamięci o żydowskich mieszkańcach Fordonu, dzielnicy Bydgoszczy. Jako członek Fundacji Synagoga w Fordonie – Dom Kultury prowadzi działania edukacyjne, dokumentacyjne i upamiętniające, które przybliżają lokalnej społeczności zapomniane wątki historii. Od 2022 roku jest Aktywistą w Sieci Forum Dialogu, w ramach której koordynuje grupę "Na zachód od Warszawy".
Damian Rączka z pasją oprowadza mieszkańców i turystów po Bydgoszczy, opowiadając o losach Żydów, którzy współtworzyli to miasto. Przez ostatnie 5 lat oprowadził po Starym Fordonie ok. 150 spacerów związanych tematycznie z żydowską społecznością Bydgoszczy. Od 2015 roku odnalazł i pozyskał w różnych częściach miasta około 80 macew, które sam oczyszcza i zabezpiecza. Jego zaangażowanie doprowadziło m.in. do odkrycia najstarszej macewy w Bydgoszczy – fragmentu błękitnego nagrobka z końca XVIII wieku znalezionego na jednej z ulic Starego Fordonu. Obecnie trwa proces przygotowań do utworzenia lapidarium "Ściany Pamięci" z odnalezionych płyt nagrobnych.
We współpracy z Zespołem Szkół Budowlanych od 3 lat realizuje projekt „Podwórko nauki, kultury, tradycji i sztuki”, w którym wzięło już udział ponad 2 tys. uczniów szkół bydgoskich.
Są ludzie, którzy przywracają pamięć. Są tacy, którzy potrafią słuchać głosu przeszłości i przekładać go na język teraźniejszości. Damian Rączka jest jednym z nich. Opowiada z takim zapałem, że nawet ci, którzy dotąd omijali Fordon, nagle zaczynają widzieć to miejsce inaczej. Widzą je jego oczami jako przestrzeń, gdzie przez wieki Żydzi, Polacy i Niemcy żyli obok siebie, a dziś, dzięki jego pracy, znów są obecni: w opowieściach, w murach, w śladach, w odzyskanych macewach.
