Wyzwania nowoczesności (1772–1914)

Pod koniec XVIII wieku Rosja, Prusy i Austria dokonały rozbioru I Rzeczpospolitej. W kolejnym stuleciu Żydzi zamieszkujący trzy mocarstwa stali się przedmiotem “kwestii żydowskiej” czyli pytania o sposób pogodzenia żydowskiej odrębności ze społeczną integracją.

Zarówno państwo jak i żydowscy reformatorzy starali się modernizować życie Żydów. Tworzyli nowe typy szkół, adaptowali żydowskie stroje do zachodniej mody, wprowadzali nowe normy kulturowe. Wielu Żydów traktowało te praktyki podejrzliwie, a nawet wrogo, i wybierało alternatywne sposoby życia – ruch chasydzki lub edukację w nowoczesnych jesziwach na terenie dzisiejszej Litwy i Białorusi. Rozwijająca się gospodarka Królestwa Kongresowego dawała żydowskim przedsiębiorcom, takim jak Izrael Poznański, łódzki król bawełny, możliwość odegrania istotnej roli w uprzemysłowieniu regionu. Rosnąca świadomość narodowa Żydów znalazła wyraz w nowej kulturze hebrajskiej i jidysz. Rozwijały się nowoczesne, żydowskie ruchy polityczne takie jak bundyzm, syjonizm oraz Agudas Jisroel.

W galerii Wyzwania nowoczesności zwiedzający zasiądą wokół interaktywnego stołu na tronach trzech imperiów. Poznają tam historię rozbiorów i ich skutki dla Żydów. Na XIX-wiecznej stacji kolejowej zobaczą historię masowych migracji, dowiedzą się o roli Żydów w budowie sieci kolejowej i o specjalnym, chasydzkim pociągu kursującym między Warszawą a Górą Kalwarią, gdzie mieszkał słynny rebe Gerer. Wielki pisarz jidysz, Icchok Lejb Perec prezentowany będzie na interaktywnej fotografii, a każdy przedmiot na jego biurku zilustruje inny aspekt jego życia i twórczości.

Opiekunowie naukowi galerii: prof. Marcin Wodziński (Uniwersytet Wrocławski), prof. Samuel D. Kassow (Trinity College w Hartford, Connecticut).

Za sfinansowanie oraz realizację procesu projektowania i produkcji wystawy stałej odpowiadało Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Powstanie wystawy było możliwe dzięki wsparciu darczyńców z całego świata.